We wtorek 26 marca b.r. z inicjatywy Leny i Władysława Grochowskich — laureatów prestiżowej nagrody Nanasana w warszawskim hotelu Arche Poloneza, odbyła się konferencję dotyczącą sytuacji mieszkaniowej uchodźców z Ukrainy. Patronat nad tym wydarzeniem objęło Biuro Wysokiego Komisarza ds. Uchodźców (UNHCR) w Polsce oraz Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji (IOM).
Celem spotkania było zwrócenie uwagi na konieczność wypracowania długoterminowych rozwiązań chroniących uchodźców przybywających do Polski. Obecnie w naszym kraju przebywa ich około 1 mln, a około 20 proc. mieszka w różnego rodzaju ośrodkach zakwaterowania zbiorowego (według danych organizacji pozarządowych). Wciąż obowiązują tymczasowe rozwiązania i procedury, które zostały opracowane i wdrożone zaraz po wybuchu wojny. Podczas konferencji szczególną uwagę zwrócono na osoby wymagające systemowego wsparcia – niepełnosprawnych, starszych, przewlekle chorych, młodych mam, które wciąż mieszkają w miejscach zakwaterowania zbiorowego, a którzy ze względu na swoją szczególną sytuację nie mają praktycznie szans na samodzielne, niezależne życie.
W dyskusji wzięli udział przedstawiciele różnych środowisk:
- Livia Styp-Rekowska - szefowa Misji IOM w Polsce,
- Christine Goyer - zastępczyni Przedstawiciela UNHCR w Polsce,
- dr hab. Maciej Duszczyk - Wiceminister Spraw Wewnętrznych i Administracji,
- Władysław Grochowski - honorowy Ambasador ONZ ds. uchodźców w Polsce i członek zarządu Fundacji Leny Grochowskiej,
- Monika Korowajczyk-Sujkowska - koordynatorka Programów IOM Polska,
- Katarzyna Skopiec - prezeska Fundacji Humanosh,
- Aneta Żochowska - dyrektorka Fundacji Leny Grochowskiej,
- Maryna Lupynos - uchodźczyni wojenna z Ukrainy.
— Uchodźców należy traktować jak gości, ponieważ znaleźli się w niezwykle trudnej od siebie niezależnej sytuacji życiowej. Szczególnie po ich przejściach wymagają specjalnej opieki i ciepłego przyjęcia. Powinniśmy się z nimi solidaryzować. W końcu to wszystko dzieje się "tu i teraz", a my decydujemy czy i jak zareagujemy. Pamiętajmy też, że niezwykle cenne jest to, co uchodźcy mogą wnieść dla nas. Nawet w tym wielkim nieszczęściu może być wiele pozytywnych elementów. Przecież Polacy w swojej historii często też emigrowali i byli uchodźcami. Warto tu pamiętać jak byliśmy przyjmowani i co zrobiliśmy dla innych narodów. Czasy są tak niepewne, że nikt nie może wykluczyć znalezienia się w przyszłości w podobnej sytuacji...
— mówił Władysław Grochowski, honorowy ambasador ONZ ds. Uchodźców, członek zarządu Fundacji i prezes Grupy Arche.
Podczas spotkania Wiceminister Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk zapowiedział, że w najbliższy piątek do konsultacji społecznych zostanie przekazany projekt ustawy wprowadzający kluczowe zmiany dotyczące przebywających w Polsce uchodźców z Ukrainy. Według zapowiedzi Pana Ministra Ukraińcy ze statusem UKR będą mieli możliwość ubiegania się o ochronę tymczasową w uproszczonej procedurze. Największe kontrowersje wzbudziła zapowiedź zawieszenia świadczeń pieniężnych z tytułu zapewnienia zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy uregulowanych w Art. 13. Specustawy (USTAWA z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa). Z informacji przekazanych podczas konferencji przez Pana Wiceministra Duszczyka wynika, że wsparcie finansowe będzie dotyczyło osób objętych szczególnymi warunkami wyłącznie w ośrodkach prowadzonych na podstawie podpisanych umów pomiędzy ośrodkiem zakwaterowania zbiorowego, a Wojewodą.
Aneta Żochowska z Fundacji Leny Grochowskiej podkreśliła, że Fundacja prowadzi 5 domów uchodźczych, w których mieszka obecnie 900 osób, a finansowaniu ze środków Wojewody podlega tylko jeden. Przez 2 lata, mimo starań Fundacji, nie udało się włączyć pozostałych domów do zasobów Wojewodów. Zatem proponowane rozwiązanie tylko w samej Fundacji pozbawi wsparcia około 300 osób (niepełnosprawnych, starszych, chorych), które mogłoby być kontynuowane, gdyby miejsca te były objęte umową z Wojewodą. Monika Korowajczyk-Sujkowska z IOM Polska zwróciła uwagę, że w naszym kraju nie ma przepisów, regulacji ani definicji miejsca zakwaterowania zbiorowego, nie wspominając o uregulowaniu standardów mieszkaniowych, jakie takie miejsca powinny zapewniać.
Wszyscy zebrani zgodnie stwierdzili, że niezbędne jest wprowadzenie zmian i regulacji, które będą adekwatne do obecnych realiów. Podkreślali także konieczność wprowadzenie mechanizmów monitorowania osób, którym udzielamy wsparcia oraz zapobiegania nadużyć.
Zapraszamy również do obejrzenia relacji fotograficznej z niniejszego wydarzenia.
